O tym, kim jest Krzysztof Kolumb nie trzeba chyba nikomu przypominac – jego nazwisko zna praktycznie każde dziecko w Polsce, gdyż wiedza o jego podróżach stanowi ważny element szkolnej edukacji, ze względu na wagę jego odkryć dla historii. Ten najsłynniejszy ze wszystkich odkrywców, którego sukces zapoczątkował wspaniałą epokę Wielkich Odkryć Geograficznych, zapisał się w historii całego świata, dzięki odkryciu nieznanych wcześniej europejskiej cywilizacji lądów Ameryki Północnej i Południowej. I choć tak naprawdę jego podróże miały zupełnie inny cel i do śmierci wierzył, że nowo zaznaczone na mapach lądy to po prostu przystanek na rychłej drodze do Indii, do dziś uznajemy go za największego podróżnika. Oczywiście, w swojej wierze miał rację, jednak droga ta była o wiele dłuższa, niż kiedykolwiek mu się wydawało i minęły jeszcze lata, zanim ostatecznie została ona wytyczona. Nikt po prostu nie zdawał sobie wówczas sprawy z tego, jak wielki jest tak naprawdę świat i sam Kolumb najprawdopodobniej zmarł święcie przekonany, że lądy do których dopłynął, były tak naprawdę zachodnimi brzegami Azji. Dlatego nowo odkryte kontynenty noszą nazwę innego odkrywcy, Amerigo Vespucci’ego. Co istotne, Krzysztof Kolumb nigdy nie dopłynął i nie stanął na brzegu Ameryki Północnej. Podczas swoich wypraw odkrył wyspy Morza Karaibskiego, z Kubą, Haiti i Jamajką, by następnie dopłynąć do wybrzeży Ameryki Południowej. Krzysztof Kolumb odbył łącznie cztery podróże w ciągu dwunastu lat, na przełomie piętnastego i szesnastego wieku. Najsłynniejsza z nich była oczywiście pierwsza wyprawa, która odbyła się na trzech statkach – Santa Maria, Nina i Pinta. To właśnie jej tematu dotyczy zdecydowana większość filmów czy książek, traktujących o losach Krzysztofa Kolumba, które wciąż powstają i intrygują kolejne pokolenia (oprócz nich powstają obecnie nawet gry komputerowe wykorzystujące motyw podróży lub biografii Krzysztofa Kolumba, albo w całości poświęcone jego postaci). Pomimo ogromnej sławy, zdobytej dzięki swoim odkryciom i bogactwu, jakie zgromadził, Kolumbowi ciężko było wyegzekwować zrealizowanie uzyskanych przez niego na dworze hiszpańskim przywilejów. Również sposób, w jaki traktował jako zarządca nowych ziem miejscową ludność, znajdował krytyków wśród współczesnych mu myślicieli. Daleko mu jednak oczywiście było do krwawego rozprawiania się z rdzenną ludnością Ameryki, jakiego dopuścili się późniejsi zdobywcy – konkwistadorzy, Hernan Cortez czy Francisco Pizarro. Co ciekawe, według niektorych przekazów Kolumb odbył również piątą wyprawę, podczas której udało mu się ostatecznie dopłynąć do brzegów Azji, gdzie natrafił m.in. na ślady obecności zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, jednak zdecydowana większość historyków uznaje je za fałszywe, w czym nie ma chyba nic dziwnego. Faktycznie zmarł on w bogactwie, ale zapomnieniu, gdyż po śmierci królowej Izabeli Aragońskiej nie znalazł już więcej posłuchu na dworze królewskim króla Ferdynanda, o co zabiegał do swoich ostatnich dni.

Kim był Krzysztof Kolumb? Na to pytanie prawie każdy człowiek świata jest chociaż w kilku słowach powiedzieć. Jednak co to będą za słowa, jak bardzo się będą zbiegały z prawdą, to już zupełnie inna historia. Przede wszystkim skupmy się, co tak naprawdę wiedzą o Kolumbie Polacy.

Polska to kraj, w którym w etapie szkolnym uczniowie raczej mało lubują się w nauce o ważnych osobistościach, ich dokonaniach, praktycznie z większości dziedzin życia i nauki. Krzysztof Kolumb jednak jest postacią trochę inną, bardziej pociągającą i skłaniającą do zainteresowania. Dzieje się tak za sprawą pewnych faktów, które odróżniają właśnie tą postać od innych znanych i wybitnych osobistości. Przede wszystkim chodzi o woń przygody, łamania zasad uznanych za powszechnie obowiązujące, na rzecz własnych przekonań i własnej wiary. Przez to, Krzysztof Kolumb czy inni znani podróżnicy są bliżsi polskiemu uczniowi, niż wielcy chemicy czy biolodzy. Kolumba można w tym względzie przyrównać do wielkich wodzów historycznych, z którymi zwłaszcza chłopcy w młodszych klasach nauczania lubią się utożsamiać. Takie utożsamianie się oznacza także doszukiwanie większej ilości informacji, niż te które podane zostały na lekcji, a to owocuje z kolei większą znajomością wybitnej postaci jaką prezentuje Krzysztof Kolumb.

Omawiana świadomość o Krzysztofie Kolumbie będzie uzależniona w tym momencie od bardzo wielu składników, często przenikających się wzajemnie i współtworzących jedną spójną jednostkę. Przede wszystkim stopień zainteresowania będzie w tym momencie ważny, ale to prowadzi pośrednio także do intensywności poszukiwań. Idąc dalej tym tropem można uznać, iż wystarczająca będzie wiedza z podręcznika historii, rozszerzona dodatkowo danymi z encyklopedii, ale można także próbować dotrzeć do tematów pokrewnych, które pozwolą zrozumieć funkcjonowanie ówczesnego świata jak i motywy dążenia Krzysztofa Kolumba. Możliwe jest także odniesienie do ogólnego spojrzenia na zagadnienia związane z kulą ziemską, a w szczególności negowanego modelu jako płaskiego krążka.

Spojrzenie tego rodzaju może się wydawać bezsensowne, jednak świadomość wartości postaci, jaką jest Krzysztof Kolumb oraz doniosłości jego wkładu w historię świata, to właśnie zrozumienie trudności, motywów i ówczesnej sytuacji, zarówno pod względem wiedzy prezentowanej przez społeczeństwo, jak i w kontekście sytuacji geopolitycznej.

Sytuację takową można skonfrontować przykładowo z filmami czy książkami, które pozornie traktują o życiu Krzysztofa Kolumba, jednakże ich zapis jest ogólnikowy jako zakreślenie najważniejszych faktów oraz jego historii, jednak w przeważającej części ich magia polega na takim przedstawieniu dla widzów czy czytelników, aby były one jak najbardziej atrakcyjne. Niestety prawda i szczegóły w większości przypadków nie idą w parze z oglądalności i poczytnością, dlatego też tak ważne w kontekście świadomości o Krzysztofie Kolumbie mają fakty i determinanty z poprzednich akapitów.

Krzysztof Kolumb jest postacią, która da się lubić przez społeczność uczniowską, zwłaszcza w klasach młodszych, ponieważ jak już wspomniano, może być doskonałym wzorem do zabaw, jak i własnego, prywatnego utożsamiania się. Dodatkowo doniosłość, sława i niekwestionowana odwaga to cechy, które się ceni.